ONTAY & MAROGONG.NET Ontay & Marogong.Net - TARITIB AGO EGMA
   
 
  TARITIB AGO EGMA

 
       A. OKIT KO KAPHAGINGED

So kiya paginged na dowa a onayan niyan sa ka pephaka moayan niyan. Paganay ron na gapa odi na kawali. O daa gapa, kawali na daa kaphagingedan. Ikadowa na pagtao, o daa pagtao na daa phaginged.

So peman so gapa na madakel a phisosonan niyan: kapalawan, bobongan, sandig, kapantaran, bolinsong, ipanambo. So kapantaran non na aden a basak na aden a gilopaon. Saden sa pakabebetad o gapa na aya den moayan o ingedon.

So peman so pagtao na pat a pikelasian niyan: so mga datu, so mga Ulama, so mga kawasa, so mga miskin. Na sabap sa dii kapakam bida-bida a pangkatan no phaginged, na aya ka khasamporna o mapiya a kapaginged na aya kapiya niyan na mandiator so ka phaginged. Kaan madidiator so diran dii kapaginged ago so diran dii ka paginetao.

Gianan ni bithowan sa Tritib a kandidiatora san. Na maaden kiran so katataayon sa maisa-isa so tindeg giran, nago so antap piran a mapiya apiya ‘mbida-bida siran sa okit na asar ka maga ayon-ayon siran sa `nggiginawai siran na mapiya den so diran dii kapaginged. Saden sa piya gayon-nayonan niran a tindeg giran nago antap piran na gioto i pembothowan sa Igma, nago atoran niran a isa ka phaginged.

Naso kipantag o enggagaisa kiran a babaloin a masasangan niran ko kaphaginged a ibarat o ka khawali goso mga gerar na gioto wi kapephamangisenggay o galebek onggagaisa kiran a badal o galebekian na gianan ni bithowan sa Adat. Pedon pen so mahar nago so salakao san.

Marayag a katawi ron sa aya kapekha diangka o ki peropaan ko kaphaginged na saden sa katarotopi sa osayan sangkaya a nem a masaala: paganay ron so kandatu; na ikadowa so ka khaoyagan; na ikatelo so kapaka sowa sa elmo; na ikapat so kasowaa ko atoran no dinol Islam; na ikalima so kinggolalanen ko kiya opakatan; na ikanem so kibegan ko manosia ko kipantagian ka gianan ni kaphaka moayan no tarotop a kalilintad a ped a maana o SALAM.
 
 
                B. OSAYAN KO ADAT

So adat na basa a makararangkom, ibebetad ko nganin a kipantag o manosia go so betadian a kalalayaman. Kipantag o pizakatawan, Kipantag o pilokes, Kipantag o isa ka phaginged, Kipantag o isa ka phangampong, Kipantag o isa ka aklim. So ki began ka ko pizakatawan ko kipantagian na gioto wi kiya pagadat tingkaon. Na so kapezangka angkaon na gioto wi dangkaon kapagadati na miya aniyayang ka.

So adat na ini ibarat o mga tothol sa tali a pikhakaptaan a Sulu, Tawi-tawi, Maguindanao, Tagolowan, Ranao. Mini tendo ko pizakatawan sa kaapedian ko pilokes, pithanggisaan a inged, piliponganan, phizakampongan. So adat na pekhasabapan sa ka pephaka bager o malobay a kanggiginawai. Mapephaka sipegian so mawatan a kambata-bataa. So adat na pekha ‘amorian so bigan ago so miya memegayan ko nganin a pamemegayan.

So adat na mapephaka loto iyan so malogao a paratiya ko Allah. So adat na mapephaka garang ngiyan so matetephol a paninindeg. Isa a kiya sabapan sa kiya pakatindeg o pandi o Islam sa Pilipinas, ped a kiya sabapan sa ka pamomotayag o sindao o Islam sangkai a pat a probinsiya sa Mindanao. Miya isa-isaon a Sulu, Tawitawi, Tagoloan, pat a phangampong a ranao.

 
               C. OSAYAN KO IGMA

So Igma na basa a arab. Aya basaon a meranao na kiya opakatan, piyagayonayonan. Miya baloy a pasad, kiya opakatan ko isa pamilya; Miya baloy a pasad, kiya opakatan ko isa ka phaginged; Miya baloy a pasad, kiya opakatan ko isa ka lipongan; Miya baloy a pasacd, kiya opakatan ko isa ka phangampong; Miya baloy a pasad, kiya opakatan ko isa ka aklim.

So Igma na mini soat sa kabaya o Allaho Taala. Miya baloy a hokoman a itatanor ko ka phaginged: Miya baloy a hokoman a itatanor kon dolon-dolonan: Miya baloy a hokoman ko kapaka phapanta-pantag; Miya baloy a hokoman a itatanor ko nganin, go pekhasabapan sa ka pekha’aden o kalilintad, go kapipiya ginawa ko phaginged: Miya baloy a tanda a mikikilala ko dii kanggiginawai dii ka pagayon-ayon, dii kapagisa-isa.

So inged a daa igmaon na maooparik, so inged a daa igmaon na daa nakodaon, so inged a daa igmaon na kapepegesa. O pagilayang ka so bontal o igma na so dii kanggiginawai sa tarotop i parasian. Na o zong ka ko igma na sii ka phaka okit ko pito a lalan o tarotop a kanggiginawai a moayan no igma: (I) Kaseselai; (2) Kaphoporoay; (3) Kapepeneda: (4) Kapamagadata: (5) Kapamagongowa; (6) Kashisiapa. (7) Kathatabanga.

So Igma na isa a miaka linding ko agama Islam sa Ranao, go mini pagayon niyan, go miaka bageron. So Igma a inembaalan o mga lokes tano na diran dii pagibat-tibatan bage-bageran. Diran dii pakizaksian ko pat a kitab sa Ranao. Kati-i so mga ngaran niyan :

1. Mokadam so Onayan
2. Maradika sa Masiu
3. Dibolodan sa Bayabao
4. Kiraat sa Baloi

Ipephanamba iran sa kabarakat o Allah. So diran dii pagopakatan a ikapiya o diran dii kapaginged go ikapiya o betad diran, ikapiya o kapaka phapanta-pantag giran a misosoat tiran sa kabaya o Allah. Lomagaday ko mga moriatao iran so kapiya niyan na taman den imanto na pekha’ilay so raradian a mapiya.

Na taros a phangaratin niram pen so diran dii pagopakatan a ikapiya o masa iran: (1) Pelilayan niran sa gi a lomolombay (2) Pepharengan niran sa solo a lomalagindab (3) Pesendagan niran sa odang a dii mamesik-pesik (4) Peropetan niran sa orak a da saninsaning ngiyan (5) Pembotowan niran sa alad a kababageran (6) Pemhoboran niran sa ombi a mayao pen (7) Petepedan niran sa balagen (8) Petimbakan niram pen sa sinapang na taros a diran dii tharoon a saden sa maroba sa pasad daya a kiya opakatan na tanan non misogat a morkaan no Allaho Taalah.

Taros a diran dii tharoon a saden sa tao a manganiyaya sa kawali, adat, tamok, niyawa, go so salakao san a phaka-okit sa kapelalalim, ka aniyaya, ka akal, ka sowitik, na khisogaton so morka o Allah. Di mailay a alongon, di masamber a endo, di masekho a ig, di makadapo ko lopa. Miya ilay so kabager o Igma sa Ranao ka miya baloy a garangan iyan so pat a basa sa Ranao a moayan no morka o Allah: (1) Songkor, (2) Gapen, (3) Naas, (4) Bega.

Na so dasan pananggila na kiya sagadan niyan den nanan sa masakit sa taman imanto na daden aba anan ikhada inontabo sa kabaya o Allah. Gianan ni bager o Igma sa ingeda Ranao a pasad o mga lokes tano.

 
             D. OSAYAN KO TARITIB

 

Inaden mona o Allaho Taalah so taritib sa miaka lima polong gibo ragon nago niyam bo adena so Nabiola Adam. So taritib na isa a onayan no Islam. So Islam na taritib. So ka songkada o tao ko taritib na aya niyan kiya pakaontol. Na so di niyanon ka tarotopa go so ka sobrai niyan non, go so karibatan niyan non na gioto wi da niyan kapaka paginontolan.

So taritib na miaka tokel-tokel ko langowan no kaaden nago makatotokid ko langowan taman. Na so karibatan na mala a paawing o manosia ko Allaho Taallah. So taritib na basa a arab a aya basaon a meranao na atoran, mistaran, bitikan, sempad, pasalan. So kiphapantagen o manosia ko miaden non a so Allah. So kandidiatora o manosia ko langowan a sowaan niyan, so kandidiatora niyan ko kiphapantagen niyan ko ingedian.

      SO TARITIB NA DOWA SOSON:

ISAON NA TARITIB

So taritib a ini taritib o Allaho Taallah sa ginawa niyan go so taritib sa kiya pangadenian, go so taritib sa ka pesimba aon. Gianan na taritib a di khaomanan na di khalebatan rowar bo sa idin no Allaho Taallah. Ka so kodaratian nago so iradatian na da madaway nago da mapaawing.

IKADOWA A TARITIB

So taritib a iphagilahamian ko manosia sa kiya baloya niyanon a kalipa ko liyawaw o lopa. Gioto wi taritib a ipetaritib o manosia ko langowan a sowaan niyan go so betadian, go so kiphapantagen niyan ko salakao ron, go so kapiya o di niyan dii kapagintao, go so kapiya di niyan dii kaphaginged. Gioto wi taritib a omanan nago lebatan a mistaran niyan na so koraan a kitab o Allah.

So taritib sa inged da ranao na makaayon so kadakelan non sa kabaya o Allaho Taallah. Aya asal a mithaong ko taritib sa inged da ranao na so mga Sarip a mga alai katao ko agama Islam. Gianan so mga tao a dii mamagaolia a mini sampay siran sa sebangan a alongan. Siran ni miaka wit sii ko katao ko agama Islam, go so kadatu a Islam, nago so bangsa Islam. Miya wajib so ka pembayadi tano kiran sa pananadem.

Na ini ibarat tiran sa od a pamomolan a piamola iran ko kawali o mga Muslim sa sebangan nai a alongan na mithoon na taros a lomiombay na romiangiran a miaka labi magatos ragon a kiya thagompiya niyan ka gioto wi karina sa lomiangkap so Daula Islamia sa Pilipinas ka tantowa miya motayag so sindao o Islam sa sebangan naya a alongan.

Na sabap ko limo o Allah na biya talo iyan so kiya sampayan ko panolon o Islam o ay taman a kiya senep kiran no paratiya iran ko Allah. Ka kagiya aya bo a mini sampay so masa iran na sorat ago tothol, da siran ka toroni sa mga nabi odi na Rasul.

Na sii piakanggolalan no Allah so tepeng ngiyan kiran ko mga Espanyol ago so mga Amerikano, ago so mga Hapon na aya miya olaola sa Pilipinas na so ka pamomotayagon o sindao o agama Islam na lominimpa so Luzon na somialem so Visayas ka kiya parayagan siran ko panolon o soranga o agama Islam na miya akal siran ko ayan biran ka kagiya maada kiran so pat soson a ini linding ko Islam: Isaon so taritib, Ikadowa so Egma, Ikatelo so Adat, Ikapat so bangsa. Gianan ni kiya binesan sa da kapadeng o sindao o agama Islam so sebangan nai a alongan.

Na giya peman a Mindanao na somisindao ron den so Islam na sii mapapayag sa Sulu, Tawi-tawi, Maguindanao, Tagolowan. Na sii tanto a pamomotayag so kalaano o sindao niyan sa inged da Ranao maana giya Masiu, Onayan, Baloi, Poona Bayabao, Lumba a Bayabao. Giyai-i pat a Phangampong nga Ranao a da pagalin ko tindegian a kasasarig ko Allaho Taallah.

 

 
              a. TARITIB SA MASIU

 

lphanabiya aken so ka khapayag go lalag ko, ko atoran no taritib sa dalem ma Masiu ambabayaan no pat ta data maana si Abagat, nago si Madayao, nago si Kadayon, nago si Pondag ka siran ni pat ta datu a dadawagan sa kapaar a sorota kambaya-baya sa taritib sa dalema Masiu.

Na isa ka phanabiyaan naken so pat ka agama sa Poona Masiu, nago so nem ka datu sa mimbalay na lomagaday ko pito wa Sulutan ko gapa i Dimasangkay sa Lumba a Masiu a kapapayagan ko Amanola Aminola Maupaat.

Na isa ka dii ka panabiyaan so nem ka datu sa Molondo a piya gingedan i Manzang na lomagaday ko lima ka agama ko lalaboan a titindegan no walo wa sulutan, na aya pepenedan niyan so dowa ka lokes sa Tamparan maana si Barao, nago si Amiting a siran ni dowa a lokes a phagamaan na go phaginaan. So takdir riran sa dalema Masiu nago so lima ka lokes a moriatao o lokes sa datu na lomagadai ko Buadi Digowa, ago si Damam sa Bakolod na aya pepenedan niyan na so walo ka apo sa gapa o Balindong.

Na isa ka dii ka panabiyaan so sapolo ago nem a kalipa, nago so sapolo ago dowa a Ulama, na aya samporna iyan na so dowa a panoroganan sa dalema Masiu maana so Datu a Kabugatan sa Masiu nago so Sultan sa Masiu a siran ni dowa lemba a mga panoroganan sa Gapa a dalema Masiu.

                b. TARITIB SA BALOI

 

Iphanabiya aken so ka khapayag go lalag ko ko atoran no taritib sa dalema Baloi ambabayaan no pat ta datu, maana so Lumbak, nago so Basugad sa Matampay, nago so Kabasagan a siran ni pat ta datu a siaratan sa gaus a diawagan sa paar a sorot a kambabaya-baya sa taritib sa dalema Baloi, nago so dowa mitimbang sa Pantar a siran ni gomaganday sa tarompong nga ipephadoman ko atoran no taritib sa dalema Baloi na pened ko dowa lokes a inama na inina so takdir riran sa dalema Baloi maana so momongan nago so pened.

Na isa ka phanabiyaan naken so nem ma wata sa Mama o Sarip Bato Lakongan na masamporna so kadato o pito wa Maruhom a dii pagkaskasan a kadatu o Sultan sa Baloi a Lumba a panoroganan sa dalema Baloi.

Na isa ka phanabiyaan naken so walo a datu sa Pantao a Ragat, nago so telo wa dato sa dalem a kalengenan na lomagaday ko pat ta inged da paramanis a dalema Baloi maana so Matenggao, nago so Pakalondo, nago so Kadayonan, nago so Pagayawan na pened ko tenday o Dimasoba, nago so pat ta inged sa piphantaran a dalema Baloi maana so Kormatan sigayan pagalamatan go so bago a inged.

Na isa ka phanabiyaan naken so pat to inged a pimbobongan na dalema Baloi maana so Pagalongan, Kabasaran, Dadowan, Kabontalan na lomagaday ko lima inged a piphalawan na taritib a dalema Baloi maana so Batangan, Bangko, Kamponga ragat, Dimayon, Pantao a Ranao, na miontawar ko sapolo ago lima inged a palaya biorodan a masgit a ini pagomareg a bantogan a dalema Balot.

Na phaka ondasen naken so panabiya aken ko siyaw polo ago siyaw ka lipongan a inged ko sebangan na dalema Baloi a siaratan sa panton ni Dato Manggao Dilion na taman sa bibiragi na somindig sa riyawian a intoan na kayo wa maglangit a nayon sa riningkitan a rinantakan a gabon a piphalao a Bembaran a mishasakeb a tandag, ago giya tando ayan a pilindonganan a katiir na lomiagaday sa pandagita a palao a sarangani a marani sa Indonisia a sesendigan a kawali a dalema Baloi ko tamparian sa sebangan.

Na phaka ondasen naken so panabiya ko siyawpolo ago siyaw ka lipongan a inged ko sedepan a dalema Baloi a lomagaday sa Monay a sindigan o Dirowason sa Baloi. Piyangaroma i Mankiyang a poonan a kodarat o pat ta datu sa Monay a miondas a bangsa o pat ta panoroganan sa Kapatagan na mimbalingan sa Iligan a Makam i Sinioda a darodopa i Sandor a isa ko nem ma datu na lomiagaday sa Zamboanga a pikhakola i Dimalawang a diansalan a taritib a sedepan a dalema Baloi a gianan ni lalangkapan na kadatu o Sultan sa Baloi a lemba a panoroganan sa dalema Baloi.

c. TARITIB SA SEBANGAN NA UNAYAN

 

So Allah i mamponay tangan ko kambaya-baya a dii pamangnian sa limo. Phangning ko ron a di maribat a kiperopaan naken ko atoran no taritib sa sebangan na Unayan sa kambabaya iron o pat ta datu maana so Dolangan, Malalis, Ragayan, Timbab. Siran ni pat ta datu a dadawagan sa kapaar a sorota kambaya-baya sa taritib a sebangan na Unayan.

Na phanabiyaan naken so pat ta wata sa mama o Dianaton sa Butig (Aren sa Poktan), Ariong sa Nanagen, Bongkal sa Makaranon, Angolong sa Sawir, nago so sapolo ago dowa inged a peda ini pagomareg a sebangan na Unayan.

Isa ka phanabiyaan naken so asal a tanto wa Poona Bayabao a aya tanda a lokes a inama na inina na so takdir riran sa Sebangan na Unayan na lomagaday ko siyaw polo ago siyaw a inged a piliponga sa sebangan na Unayan a ped a ini pagomareg a sebangan a dalema Unayan, na aya samporna iyan na so dowa a panoroganan sa sebangan a Unayan maana so Sultan a Domalondong nago so Sultan sa Butig. Siran ni dowa lemba a mga panoroganan sa sebangan a Unayan.

  d. TARITIB SA SEDEPAN NA UNAYAN

So Allah i thatandingan ko omnang a dii mazangkad do mga bilangatao. Phangning ko ron a di ako maribat sa ki penggolalanen naken ko atoran no taritib sa Sedepan na Unayan ambabayaan no pat ta datu maana so Pualas, Padas, Boribid, Binidayan, a siran ni pat ta datu ambabaya ko taritib sa Sedepan na Onayan.

Na isa ka phanabiyaan naken so siyaw a inged a kalelembaan ko siyaw alamin a liaminan ko siyaw a bai a mga babay o borowa sa Sedepan na Unayan, maana so Oyoda sa Madamba, Imoda sa Ganasi, Ayor sa Lininingan, Togon sa kadingilan Dadioba Biabi, Angkini Tubaran, Angkolan so Bita, Sanaolan a Dagook, Lumbatan, Andongan a Makadar. Na lomagaday ko walo a inged sa Kapatagan a liaminan ko Noron a piangaroma o garang a poonan na kodarat o pat panoroganan sa Kapatagan na masamporna ko dowa panoroganan ko sedepan a Onayan a so Sultan sa Bayang nago so Sultan sa Pagayawan a siran ni dowa panoroganan sa sedepan na Onayan.

 

 
    e. TARITIB SA MALA A BAYABAO

 

So Allah i pembegay sa ilaham sa di kaaden no karibatan ko atoran no katharo sa phangning ko ron a di makaperiribata a ki penggolalanen naken ko atoran o taritib sa Mala a Bayabao sa kambabaya iron no pat ta datu maana so Marawi, Marantao, nago so soba a Buntong, nago so Antang a Didagen ka siran ni pat ta datu ambabaya ko taritib a atoran sa Mala a Bayabao, nago so dowa ka dangi prampiay a gomaganday ko tarompong a padoman ko taritib sa kambibilangatawi sa Mala a Bayabao na pened ko sapolo ago dowa a inged sa pizogodan na Mala a Bayabao a moriatao i Angoyao, nago so pat ta inged sa Pimbobongan na Mala a Bayabao, nago so pat ta inged sa piphantaran na Mala a Bayabao.

Na isa ka kha’odasan so pito wa datu a moriatao i Poso a kalelembaan ko Sultan sa Bayabao na sii pepened ko dowa lokes a so Amirol Omra sa Maguindanao, nago so datu sa Ramain a siran ni phagamaan, na go phaginaan. So takdir riran sa Mala a Bayabao na aya samporna iyan na so dowa datu a mga panoroganan maana so Sultan sa Ramain nago so Sultan sa Ditsaan a gianan ni dowa a lemba a mga panoroganan sa Mala a Bayabao.

    f. TARITIB SA POON NA BAYABAO

 

So Allah i thatandingan ko kapaar ago so kambaya-baya. Na sabap ko limo iyan na iphanabiya aken so ka khapayag go lalag ko, ko atoran no taritib sa Poon na Bayabao ambabayaan no pat ta datu maana so Talagian, Bualan, Bubong, Lumbak a inged ka siran ni pat ta datu a dii mamagola-ola ko atoran no taritib sa Poona Bayabao.

Isa ka iphanabiya aken ko dowa lokes maana so Moriatao o Anar sa Dongkoan, nago so moriatao o Birowa sa Lumbak. Siran ni phagamaan nago phaginaan, so takdir riran sa Poon na Bayabao na pened ko moriatao o datu a kalelembaan ko Sulutan sa Gata a mosawira o telo a panoroganan na mananggaolo ko datu sa Bayabao a ini solot sa magaget ta malong o telo a panoroganan maana so Sulutan sa Rogan nago so Sulutan sa Taporeg, nago so Sultan sa Bansayan. Siran ni telo a panoroganan a lemba a phagawidan sa Poon na Bayabao.

g. TARITIB SA LUMBA A BAYABAO

 

Iphanabiya aken so ka khapayag go lalag ko, ko atoran no taritib sa Lumba a Bayabao ambabayaan no pat ta datu maana so dalema Maguing, nago so dalema Talowan, nago so dalema Butud, sago so Galawan Dialongana a siran ni pat ta datu a aya den pat ta gaus ambabaya ko taritib sa Lumba a Bayabao.

Na isa ka phanabiyaan naken so pito ka apo maana so Paropada, nago so Salaman, nago so Lalangiten, nago so Bantayao, nago so Mapantao, nago so Makagining, nago so Dalomabi. Na isa ka phanabiyaan naken so dowa ka wata sa Piagisa, nago so Bowadi sa Loloy na pened ko lima inged a mga pagari Apha, ago si Digowa ko ka papayagian ko dalema Malengen, nago so Pagalongan, nago so Balintao, nago so Dilimbayan, nago so Sebangan. Na isa ka phanabiyaan naken so walo a inged ko pimbobongan na Lumba a Bayabao, nago so walo wa inged ko piphantaran a Lumba a Bayabao.

Na aya samporna iyan na so pat ta panoroganan sa Lumba a Bayabao maana so Sultan sa Borokot, nago so Sultan sa Maribo, nago so Sultan sa Minitepad, nago so Sultan sa Bacolod a siran ni pat ta panoroganan a lemba a phagawidan sa sakampong a Mala a Lumba a Bayabao.

              h. TARITIB SA PIAGAPO

So Allah i phoonan nago aya bo khandodan ka ron khasamporna so langowan no kaaden, Phangningko ron a ilahaman nako niyan sa mapiya ka ipenggolalan naken so atoran o taritib a dalema Piagapo ambabayaan no pat ta datu maana so Sultan sa Kormatan go so Sultan sa Pantaon, go so Sultan sa Kabasaran, go so Sultan sa Pened a mosawira o Sultan sa Nonang, ago so Sultan sa Dilabayan.

Siran ni piakambaya ko kambibilangatawi sa tendayai Piagapo nago so sendig a Piagapo a gomaganday sa rasam na gedageda ko atoran a dalema Piagapo, nago so dalema palao a moriatao o pat ta panoroganan, nago so tenday o gakap a kalelembaan ko nem a Sultan na samporna ko Sultan a Diamla ko Bayabao Masiu. Siran ni phagamaan nago phaginaan so takdir riran ka aya tanda a lokes sa Piagapo na pened ko Sultan sa Piagapo na samporna ko pat ta panoroganan sa Piagapo a siran ni lemba a phagawidan sa Piagapo.





Comments on this page:
Comment posted by ali, 11/26/2014 at 7:26am (UTC):
salam..could you help me how inheritance in meranao divides? pls i need it now

Comment posted by FAISAL S. AMPASO, 10/21/2011 at 8:35am (UTC):
Mataana pakatorona loakn mga loks sakn pagariakn ka so mga loks a kn na diran kalipatan so mga culture tano.



Add comment to this page:
Your Name:
Your message:

......BOLOS KANO SA MARINAO......
 
..ONTAY & MAROGONG CHATBOX..
Please Support the new song of JASABS06, DI PASIN OTO, this is the Meranao version of Despacito a viral Spanish song with many versions, In behalf of this website and Datu Ontay, we salute and two Thumbs ups to the JASABS06 GROUP for making quality songs. Congrats.
......FACEBOOK LIKE BUTTON......
 
Advertisement
 
...............HADAP./.AIM..............
 

Our purpose of doing this task is to strengthening the bangsa moro nation. To fulfill our forefather dreams of having a meaningful bangsa moro identity in our mother land, to make our fellow Muslim understand the importance of having solidarity and closeness among us, to avoid discrimination and minimize feudal clan among us, so that we are nation with a purpose

Manga bangsa mi ko pat a adel a gaus ko Ranao, ago sa pragatan a tunday a pagilidan. Aya kiataonga mi sa darpa aya na ogop ago panagontaman sa kapakamoayan o andang a di kanggiginawai o manga lokes tano, na obaon misabap a mapakarayag iyan so miakalogao a di kanggiginawai, na mapakarani nian so miakawatan a katotonganaya,

Aya kiapamagosaya mi saya ko manga gogodan na ipagogop ko thatanggisa sa kakunala nian ko madaseg iyan a miapakawatan o politika, na aya mala na makaogop sa kapakaito o rido ko orian o katokawi ko kaiisa isa o manga apoapoan tano na mikasoy so munang a inagao o manga sarowang a tao,

Giyangkai a kapamagosaya saya ko kaiisa isa o bangsa na aya hadap saya na ipagogop ko kakunala sa so manga muslim sa Pilimpinas na isa a paka poonian, banian magakot so kaiisa isa o bangsa sa kipamayandegen ko kabnar o bangsa tano, na aya mala na mapamola rektano so babaya tano ko ped tano, ka pitharo o Nabi Mohammad S.A.W. a diden maka paratiyaya so pithanggisa rekano taman sa dinian ikababaya ko pagarinian so lagid o ipukababaya iyan sa ginawa nian.

PATOT A KAMBANTAI SAYA isaini a pamagogopaan o manga datu tanu sa Marawi sa ditanto kitabolog o manga simukut sa City a Marawi
..........WARNING./.INSANA...........
 


This website is owned by Datu Ontay M. Abdulmadid and his home town Marogong Lanao del sur, and dedicated to all people of Unayan, and it is now consider as Iranaon (Mranao) royal website, most articles made in this website is originally from the research and ideas of our webmasters, Saad, Alex and Datu Ontay, some articles are submitted to us by a friends. We never copied other website articles without asking permission to the site owner, and we stated the source of our articles for the legitimacy of our articles.

All materials contained in this website are the subject of copyright. Many items and articles are in use under license, therefore, on no account may copies be made of text, photographs, Graphics, or any other materials, without the express written consent of the site owner,

If you wish to copy any items from this site, please be kind enough to e-mail the site owner at the address given above. Please also note that by entering any further pages of this site, you are undertaking to abide by these conditions.Thank you for your co-operation and consideration.


o(*_*)o

YOURS DATU ONTAY

 



SARIMANOK

The Sarimanok is a legendary bird of the Maranao people who originate from Mindanao, a major island in the Philippines. It comes from the words "sari" and "manok." "Sari" means cloth or garment, which is generally of assorted colors.  Manòk is a Philippine word for chicken.

It is the legendary bird that has become a ubiquitous symbol of Maranao art. It is depicted as a fowl with colorful wings and feathered tail, holding a fish on its beak or talons. The head is profusely decorated with scroll, leaf, and spiral motifs. It is said to be a symbol of good fortune

The Sarimanok is derived from a totem bird of the Maranao people, called Itotoro. According to the Maranao people, the Itotoro is a medium to the spirit world via its unseen twin spirit bird called Inikadowa.

The Sarimanok is also believed to have originated from an Islamic legend. According to the legend, Muhammad found a rooster in the first of the seven heavens. The bird was so large its crest touched the second heaven. Its crow roused every living creature except man. Judgement day would come once this celestial rooster ceased to crow

A Maranao legend also says of a Sultan's daughter being swept by a colorful rooster that became a handsome young man and they were never seen ever again. The Sultan then created replicas of the bird to remember his daughter by

 

 

.....ONTAY & MAROGONG ADS.....
 
POTRE MONALINDAO


Madait a kapumbantoe tano ko manga ONOR sa Ranao na ipangorao ami rukano si Potre Monalindao a bangsatano sa Ranao kaisa sukaniyan a mitiardi na mimbilingatao ko kapusumpada ko dadabitan o Iranaon na mananagontaman ko gii kisariat'n ko dikakulas o paparangayan o Mranao (We recommend Potre Monalindao for any traditional occasions in Ranao and for royal gathering)   


_______________________

DATU REVIE S. SANI

Iranaon’s Pride

Iranaons/Maranao are well-known for the aspects of Culture and arts, they gained more prominence in the field of martial arts when the MSU Karate Club successfully garnered three gold Medals and one silver in the 1994 first Philippine National Games – the first time Iranaon/Maranao gained these elusive awards in sports, and up to the present time the club still gaining good records.

In the name of Sport and Martial Arts, Iranaons/Maranao exceed on it and became more and more prominences when the young prince of Marawi in the good name of Datu Revie Saber Sani (son of Sultan Duma S. Sani and grandson of late Mamitua Saber, Radiamuda sa Marawi) won Champion in the international karate competitions like the 2003 8th karate games of the Adriatic in Italy, 2003 8th Czech open karate championship in Czech Republic, 2005 Asian Karate championship in Hong-Kong, China and the 23rd South East Asian Games (SEAGAMES). Datu Revie S. Sani is the first Iranaon/Maranao became member of Republic of the Philippine Team (RP-TEAM) for International Competition in the field of Karatedo, and present President of FIMAA Jeddah Saudi Arabia. The Iranaons/Maranao. would someday proven champion in the prestigious of the Olympics as my father’s longstanding dream, Datu Revie said in his Interview.

Pamakot Ka Sa Masa Emanto

A Song of a Moro Artist

The King of Moro Song Datu Komeni Bansuan lunched his new album with the new song “Pamakot Ka”. It could really encourage and inspire each individual who would listen and internalize its deep meaning. Some of its line go this way “ My friend, pamakot ka, know yourself. Pamakot ka while you are young. Know what is happening in this world and think of what you can do. Pamakot ka while still you are healthy and strong. Face your future, don't ever think you cannot make for God has given you all. Isn’t he right in saying this so?

At this point of time, in this era of globalization wherein we can’t describe the kind of life we have. Life expansion decreases due to many illnesses and diseases. It becomes unpredictable when we can’t do anything but to face life as it is. Competitiveness among nations, tribes and even religion brings deep impact to our lives. Thousand of people lost their lives because of such conflict. Survival for poverty really a prime problem of human being. Million of people died because of have nothing to eat.

Now, is Komeni right of giving us a signal to move ahead and to strive hard inorder to survive from this vulnerable world? This is not advertising Komeni but it somehow gives us the lesson to be vigilant of our life.

Connect this message to our own distinctions and undertakings as individuals. As teachers for example, pamakotinka, value your responsibility of molding and teaching the young generation because perhaps time maybe too late for you to do it and you might regret after all. Do this while you are still in the position, while you are strong and while you have all the opportunities of doing it all.

The last line of Komeni’s song says “ Now is the time to reflect on. Ponder on and move fast”. This is just a mere song of an ordinary moro artist but let us not forget great move and action start from an ordinary and simple plan.

GLOBAL MINDANAO SUMMIT

Just recently, the global sultanates summit was successfully done. Alhamdulillah, we thanks Allah for the success of the event, everything went smoothly with global summit in Mindanao on 10th and 11th December, 2010, HRH princess Aizian Utto Camsa said in Facebook.

The said summit was attended by the prominent royal Sultans and royal families around the globe, Malaysia, Indonesia, Brunei, Philippines and other well-known countries. The theme of the summit “THE CULTURAL PARACTICES EMBODIED IN THE UNIVERSAL DECLAIRATION OF HUMAN RIGHT, TREATIES AND CONVIENTION”

The convener of the that summit was the royal sultanate of Raja Buayaan Darussalam and the united sultanates of Baguinged Tawlan Darussalam, the event was hold in royal palace hotel in General Santos city, Philippine




POTRE ERLYNDA

In the name of ARTS and LITERATURE, Meranaos exceed on these. They have the Bayok and Darangen that until now are never been break their record in the entire country. The beautiful dances like Singkil, Fan Dance and Kapamalong malong are still have big contribution in Philippine culture. Every single matter of Meranao’s life has its meaning and properly guided with Taritib and Igma.

Putri Erlynda is a symbol of undying Mranao songs, she poses and Talented in traditional folk song, support her and the other Mranao Talents

........WEEKLY SONG LYRICS........
 
ALONGAN PISAYANAN TINTIK

__________________________
PIKIRANG KA
By AKIE Band
 
I
Ipoon ko
kiapakang-ginawae ta
sukabo e sii sa pikir akun
sabap ko olaolangka a mapia
dikodun kalipatan
 
II
Di akun kagaga
Obaka rakun mada
Di akundun kaparo
Di akun Ska mailay
 
Chorus
Ko gagawi-i dao-ndao
Ska e mapipikir
Dadun a lawanuka
Dadun a rimbangka
Na obangka kalipati
So kiapakang-garing ta
Di akundun kagaga
Obakongka ribona
Pikirangka
 
III
Apia andaka mariribon
Pulolobaan akun ska
Apia andaka pagagao
Na magagao akoron
 
Repeat II & Chorus
 
Refrain
 
Repeat Chorus
________________________

IKARARANON KO SUKA

bY: maDSki

I

Miaroro miaroro
So lo’ sa manga mata ko
Sa kalipudus kalipudus
A rata a ginawako

II

Mipirogo mipirogo
So puso akun sabap ruka
Sa ladang ko riniwada
Ko ranon ago so gagao

Chorus

What can I do what can I do
My life is nothing without you
Forgive me darling if I’m wrong
Come back it’s me where you belong

III
My love my love
Ranon angka
Sa ladang ko m’balingan ka
Lalayon ka sa dar akun
Ikararanon ko suka

IV

What can I do what can I do
Sa ginawako o maribon ka
Sabarang ka o ribat ako
Mbalingan ka rakun
o garing akun


Coda

Ikararanon ko suka
Ikararanon ko suka

Nasasabik By Fred Panopio
Translated to Maranao
By Datu Ontay
SONG bY mADsKI bOYS IN JEDDAH

DATU A TARABOSAO
(By unknown band)

I
Kataya so Tutholan
Ki masolampay a busao
Lomalangkap sa Ranao
Kala iyan e kakan
Maka pito makakan
Ko mababasa alongan
Aya kakana iyan
Mala ko palang-gada
Aya inoma iyan
Maito ko baldi
Madalum e kasawao
Pito ka porgada

II
Salakao ron aya
Minisolda akun
Tharoon ta e babunar
Mialunganian so kadato
Sulotan di kapuno
Kabugatan dasukan
Datu a lomanggowap
Sangcopan sa kathaka

III
Salakaoron aya
Dipuman kaolitan
Badun papagutiya
Pukun o pukunian

Reapat II & III
 

RaNoN AgO sO GaGao
By variety Band

Piygayonan ta
sa badun ribona
So dita kang-ginawai
Ka dabo a lalao
A di kang-gaing
kaMawatan
ka sa dar akun

II
Oh…. Lilang ko
Sayana a marugun
Masakit sa ginawa
Kapukha piker akun
So ranon
Go so gagaw’ng ka rakun
Lalayondun sa piker
Go sa ginawa
Na inao lilang
Na babo kikasoy
So kiyang-garing ta

III
Pukha taduman ko
So manga gawii
So gawii a kasosonor
Sa imanto aya
Romunda di torogun
Na mindag di roparopun
Sabap ruka

Reapeat II 3x

TiGkA ObA DuDol
By Maher

I
Adun a katawang ko
A kalalagan a wata
P’kabaya-aniyan
A kilala niyan a babay
Aya niyambo thotol
A ranon gagaw niyanon
Pakisisipatiyan a thito
Niyan a ipapatay

II
Ipulalong iyangkon
Ramig iyan mipamono
Tomokon oba matay
Odi siran makatharosa
Inao wata kulay
Tigo manga lokes iyan
Malongka pakalanata
Ka dapun a sokatanuka

III
Miyondog so katawangko
Tiyomaniyan a milalong
Gagawii ndaondaw
Na mbaram-barang a sowanian
Aya miakambono
so mbala a lokes iyan
katamba amairan
so tig akun a kasowa
oWoOoOoH!

IV
Gowiranon dolonun
ko wata iran a mama
na miapangaroma niyan
ipapatay niyan a raga
OwOoOoOoH!!!
Miyababaya siran
Ka miyaka sigorado
Salodo ako ruka
Grabi ka a mama
Miyaka sorga ka
Ka pakatataya angka

V
Kay maka pito Olan
Miyada so kapag enjoy
Minisambi na ilat-ilat
O manga panoganganiyan
Anta mambo e mabaya
Sa mama tarabosaw
Daa miyasowa iyan
Na dipun matao zozokat
oWoOoOoOoOH!!!
Somasayan sa matao
Si toropa a boklo
Na ramig mimbabawata
Na dadun makasowa zozokat
oWoOoOoOoOh !!!

VI
Giyanan e marugun
Ko tao a mala e lalag
Tigiyan oba dodol
So mabibitin ko koda
So kapangaroma aki
Na kunaba kazandagan
K’naba anan khakan
Masmo kawn na awaingka
OwOoOoOoOoh !!!

end

MaLa E MaTa

I
Tonia problema?
Inoka ini pukharaangiti
Dingka di pamikira
E baka di sundit
Imanto a miadata

II
Bangka dun di khatadumi
So kiabogawangka rakun
Sii dun pun sa danga
O mga ginawaingka
A manga ala e mata
Manga ala e mata

III
If you only knew
Pukataduman ko
So kiya bulag angka rakun
Pira ka olan ini tigur akun
Kalipatan ko bo so ngaran ka
Bangkadun kiatadumi roo
Sa children’s park sa iligan
Dikadi magpa’cute ko
Pukabayaan ka a mala e mata
Mala pun e tiyan

Chorus
Dingka dun di pamikira
E Bangka kikasoy
So manga gawii manga oras
A pud akongka
P’ki oman ka badun
Sakit ka sa ulo
Balingkadun ki pagidaan ka
A mala e mata, a mala e mata

IV
Katawan ka a pakatatayaan ako
E love akun imanto
Di ako niyan puzasanbiin
Apya pun sidun si Khomeini
Repeat II
Coda
NeYhoOoOoOo wOoOo wOoOoH

V
Dikadun di sundit ka dingka bo
Kikasoy so miyanga una gawii
Diba pitharo akun ruka
Pakatatayaan ako e love akun imanto
P’wes balingkadun ka metext
Na n’dodo roo sa crossing
Dikadun punggoraok ka naba ako guwapo
Lagid e Piolo, pihing akung ulo
NeYhOooOoOo wOoOoo woOOoh

Repeat chorus 2x

Mori a Kapranon
Meranao Translation by Sen. Domocao Alonto

Rambayong modas ako, Ko inged a pilombayan
A bemberano alongan a montiya migagadong
Ko karodano sebangan a indawag ko a sanang
A saliyo a darakn a ginawa ko a rasay
Ka ompen olbi sa ropa sa antawa a daradat
Na taman ko kakawasa natarima ka kakasi
indawag a katrang a pagalad o marandang
igira sa temoan a lekepan so mawaraw
na miyada so balamban a kabutowan sa
Klong na mars-res malanat malngga masopiit
na tanandn paninindg ko ingd a pilombayan
Ka so irigi sa bansa na turoga ipanganganting
a daa ikaugyan ayakakelabakn
Na anday kabinentay o pamorawag ko langit
Apgangano liwanag a kaug o maliboteng
O bapno damargn o karanti o alongan a kariga o darako
na pasionotnka a karagiraynian
Ka anian mipmanis a diinian kaganao
Ko senang a pembokakas a maika kabengkasan
A kalibotung o kobor matawantawan roo
so miyaling ding sa baya
Dingkadn pelingiya e kiyarandanganian
O wana kanegka a sengkoa pekabanding
Na giyoto so pangni a ipamangni o tao
Sa kapakasorga aka na oponay so mera
Ko linsa o kobor akn daa rowar ko salam
Na paki aminkaon so sii ko koba ko na
Misangi ko otanon a obarobara lombay
Napakisamberen ka ko sagado napas
Ka obarakn bayogn ko sold o kobor akn
A mapagadimat akn amay ko kalipatan
So tampat o kobor akn ka apay so linsa miyan
Na miyada sa ginawa napakinaksenekandado
Ko taribasok anon makaselano
So ombiyo tolan akn a sabap a iramiram
A pamomolan a tumbak a dadna oba akn
A kipi ko rinibon ka sii ko langit
ka a raks o palaonka goso balintad
ka a dii kazolay
An o sindaw go so lalis na miyakazanaoray
So ombi o tolan akn
Pilimpinas daabay a inged a pakarimbar
A simoketa ladan ko na pamamakineganka
So mori sa pagirowin ka sii ko tangan ka na
Rokaknon ganati so langowa garingka
Mbalinga ko inged a daon so karingasa go so
Kaoripn kandatadataron so tao
Ka dapamarintaon a rowar ko dikasangkay
Na modas ako rekano ka so kalab na kadka.
Thank You Myspace Comments
ONTAY & MAROGONG.NET KAPMADANDING A TIG/DINGDIKAN
 
IMANTO NA 640113 visitors (2305550 hits) SANGGIBO SALAMAT
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=